21 september 2018

Afscheid

De ogen van mijn moeder draaien weg.
Ze kijkt zonder te zien langs mij heen.
De kleur verdwijnt uit haar gezicht.
Daar gaat ze, denk ik.
Gedachten schieten door mijn hoofd.
Heb ik genoeg gedaan? Is alles gezegd?

Het is een avond in september. Mijn moeder zit in haar nachtpon op de rand van het bed. Ik wil net de armen om haar heen doen om haar in bed te leggen als ik haar zie wegglijden. Ik voel dat ik er niet klaar voor ben.
Tegelijkertijd  realiseer ik me dat het daar niet om gaat. Mijn moeder bepaalt wanneer het haar tijd is. Het is mijn taak haar te helpen als het zover is.
Tegenhouden is het tegenovergestelde van helpen.

 

 

De afgelopen vijf jaar ben ik het noodlot te snel af geweest.
Ik kocht extra tijd.
Dit voorjaar ben ik wakker geschud.
Door blaasontstekingen die moeilijk te bestrijden waren bijvoorbeeld.
Ik ben gewaarschuwd. Ben ook in actie gekomen. Mensen staan klaar om te helpen bij de laatste levensfase.
Ik heb gesprekken gevoerd met de huisarts, een uitvaartverzorger gekozen, een deskundige op het gebied van terminale zorg in de arm genomen.
Ik schafte een busje aan om mijn moeder naar plekken te brengen waar je zonder vervoer niet komt.
We bezochten mijn tante in Leeuwarden. We reden door de bossen van Hoog-Soeren en over de heide bij Assel. We zaten op terrassen in Zutphen, Deventer en Arnhem.

Ik zie hoe ‘haar meisjes’ rond het bed staan en zitten. Ik voel zoveel liefde in die kamer

Pieternel en ik leggen mijn moeder in bed.
Ik vraag mijn moeder of ik een dokter moet bellen.
Ze schudt haar hoofd.
Ik zet zachte muziek op.
Steek kaarsjes aan en zit tot diep in de nacht naast haar bed.
Ze gaapt.
En ineens is ze in diepe slaap.
Het voelt veilig en ik zoek mijn bed even op.
De volgende ochtend rent Pieternel voor mij uit naar de slaapkamer van mijn moeder.
Mijn moeder is ver weg. Eén oog kijkt mij aan. Dat wel.
Ze wil in bed blijven.
De medicijnen en het ontbijt komen eruit.
De huisarts arriveert op haar vrije dag.
Er zit iets bij de longen.
Als ze weg is, maak ik contact met mijn moeder.
Een longontsteking is een zachte dood voor ouderen. Zeggen ze.
Ik vraag mijn moeder of zij behandeld wil worden.
Mijn moeder knikt.
Ik herhaal de vraag. Want ik wil haar geen woorden in de mond leggen.
Ze knikt en kijkt mij aan met twee ogen.
In de loop van de dag licht ik alle leden van ons team persoonlijk in.
Sommigen zijn voor hun werk ver weg. Maar in de loop van de middag en avond komen ze allemaal.
Ik kijk door de slaapkamerdeur en zie hoe ‘haar meisjes’ rond haar bed staan en zitten.
Hoe voelbaar de liefde in de kamer is.
En dat ik er niet alleen voor sta.
De tranen lopen over mijn wangen.

Mijn moeder wil uit bed. We zetten haar in de stoel. Ik vraag of ze wil eten.
Ja, dat wil ze. Ik kook een warme maaltijd. Die eet ze helemaal op.
En een toetje.
Wat een sterke vrouw.
We hebben nog even blijkbaar.
De verjaardag van Pieternel komt eraan.
En er staat nog iets op stapel wat mijn mooie, sterke moeder heel graag wil.
Vanaf deze dag zeg ik mijn moeder iedere dag dat ik veel van haar hou.
En nog meer wat gezegd moet worden.
Heb je gehoord wat ik zeg?
Mijn moeder knikt en geeft mij de woorden terug.
Dat ik veel van je hou.

 

 

Ik weet dat ik het noodlot niet moet tarten.
Ik voel dat dit de laatste waarschuwing is.
En nee, ik heb nog niet alles tegen mijn moeder gezegd.
Godzijdank, er is nog tijd.

Waarom blijf je zo vechten?

Mijn moeder bepaalt wanneer zij gaat.
Het is mijn taak om haar als het zo ver is alle ruimte te geven.
Te zorgen dat zij onbelemmerd aan haar laatste reis kan beginnen.
Dat zij niet vanwege mij nog moet vasthouden aan het leven als het klaar is.

Pieternel vroeg haar: Waarom blijf je zo vechten?
Voor Wiepke, zei ze.

Ik realiseer me ineens dat die ijzersterke mentaliteit die ik sinds ik voor haar zorg iedere dag bij haar zie mede is ingegeven door haar liefde voor mij.
Dat is na al die jaren een nieuw inzicht.

We hebben nog even.
Ik weet niet hoe lang.
Mijn moeder bepaalt wanneer het genoeg is.
Ik weet nu dat mijn moeder dat ook zal aangeven.
Ik zal haar zeggen dat ik van haar hou en dat ik haar in liefde loslaat.
Dat wij de afgelopen jaren beiden onze ziel tot rust hebben gebracht.
Dat ik onze levensloop ten volle begrijp.
Dat alles goed is.
Dat ik trots op haar ben en dat we samen in het licht staan.
En dat ik haar ziel voor altijd bij me zal dragen.
Net als die van mijn vader en mijn zusje.
Dat ik deze woorden kan uitspreken is het grote geschenk van vijf jaar zorg voor mijn moeder.

Om met mijn moeder te spreken:
‘Achter de wolken schijnt toch de zon.’

 

                                                                                      Deze foto’s zijn gemaakt door Susanne en Pieter

 

  1. Heike Boot-Müller zegt:

    Ik zit aan de eettafel en mijn tranen vallen op de krant op de mooie foto van jouw moeder met haar twee mooie dochtertjes.
    Wat een aangrijpend, ontroerend verhaal dat ook nog een happy end heeft. Niet zozeer voor je moeder, al denk ik dat haar overlijden het allerbeste einde geworden is dat een mens zich maar kan wensen: omgeven door mensen die een hele kamer vullen met liefde. Het gelukkige einde zit voor mij vooral in het inzicht wat jij, lieve Wiepke, zo kort voor haar overlijden mocht hebben: dat zij van jou houdt. Dat je haar diepe moederliefde kon voelen die er altijd al was maar bedolven was door haar bodemloze verdriet. Dit is de allergrootste beloning die je voor alle zorg, die je je moeder gaf, terug kon krijgen al wacht een liefhebbend hart dat geeft niet op een beloning.
    Persoonlijk heb ik vier jaar voor mijn moeder gezorgd, ook in een huisje in de tuin. Op 95-jarige leeftijd kon moeder niet meer voor zichzelf zorgen. En omdat wij allebei onze persoonlijke bedenkingen hadden bij plaatsing in een verzorgingshuis, kwam moeder bij ons (zelfstandig) wonen. Drie keer is moeder in het afgelopen jaar bijna overleden om daags daarop als een phoenix uit de as te herrijzen, dat heeft veel van mijn krachten gevergd. Maar het zwaarste was de totale opgave van mijn eigen leven. De thuiszorg kon drie keer per dag komen voor een of anderhalf uur. Maar daartussen moest er ook iemand voor moeder zijn.
    Om een lang verhaal kort te maken: op dat moment waar mijn kleindochter van anderhalf mij niet meer herkende besloot ik, om moeder naar een verzorgingshuis te brengen.
    Dit was de zwaarste beslissing die ik ooit in mijn leven moest nemen. Ze heeft mij dan ook bijna een jaar gekost waarin ik met partner, familie, vrienden en allerlei hulpverleners zeer intensieve gesprekken had.
    Na vier dagen op haar nieuwe plek kwam moeder al in een ziekenhuis terecht met zware kneuzingen na haar vierde val uit het bed. Zij en ik lijden beiden onder de minimale zorg die daar gegeven wordt maar in andere huizen is het ook niet beter. Dus wat moet je dan. Soms denk ik: als mijn man en kinderen er niet waren zou ik haar zo weer naar huis halen. Maar dan schrik ik terug voor de enorm zware taak die dan weer op mijn schouders ligt.
    Voor mij is het beter zo maar ik moet alle zeilen bijzetten om te leven met de gedachte, dat mijn moeder, en met haar vele, vele anderen schandalig verwaarloosd worden.
    Ik wens jou en je vrouw sterkte met het verlies van jullie moeder/vriendin

    • Dankjewel voor je lieve woorden Heike. Ik zie dat je mijn verhaal met je hart hebt gelezen. Het is inderdaad zo dat een liefhebbend hart niet wacht op beloning. Toen ik de beslissing nam: Tot hier en niet verder, was de achtergrond dat ik niet meer wilde dat ‘anderen’ zich nog zouden bemoeien met het welzijn van mijn moeder. Mijn moeder en ik hadden genoeg meegemaakt en zij verdiende beter. Het was geen makkelijke beslissing en de gevolgen waren groot. Dat de zorg voor mijn moeder mij uiteindelijk ook veel heeft gebracht is een groot geschenk.
      Wat een zware beslissing heb jij moeten nemen door de zorg voor je moeder los te laten. Een enorm dilemma. Ik begrijp dat je alle zeilen moet bijzetten om te leven met de gedachte dat je moeder en vele anderen schandalig verwaasloosd worden. Ik hoop dat je ondanks alles in staat bent in het verzorgingshuis toch het verschil te maken voor je moeder door jouw regelmatige en liefdevolle aanwezigheid. Het is hartverscheurend hoe er met veel van onze ouderen wordt omgegaan. Zij krijgen niet de persoonlijke zorg waar zij recht op hebben en waar ook wel degelijk geld voor is. Iedere oudere in de zorg krijgt een indicatie en daarbij hoort een bepaald budget, dat wordt uitgekeerd aan de zorginstelling. Werken in de zorg vraagt om een groot verantwoordelijkheidsgevoel, empathie, deskundigheid, zorgzaamheid en handigheid. Het is een roeping. De opleidingen en het management schieten tekort. De beloning voor dit veelomvattende beroep is ook veel te laag. Zo verandert er uiteindelijk te weinig en blijven afhankelijke mensen verstoken van goede zorg. Goede zorg is geen voorrecht maar een recht.
      Ik wens jou en je moeder liefde, kracht en sterkte.

  2. C J van Harn zegt:

    Gecondoleerd met het overlijden van jullie Moeder en Schoonmoeder. Ik heb de verhalen gelezen, heftig, fijn dat je het hebt mogen en kunnen doen. Ik wens jullie héél véél kracht en sterkte. Wij missen je nog steeds bij Omroep Gelderland.

  3. Ik bewonder je en wens je veel sterkte Wiepke. Hoe gaat het nu? Mijn vader had Alzheimer, thuis bij mijn moeder kon het allemaal net. Hij wilde dat ook graag, dus vaak mijn gedachten: Als het niet meer lukt… Mijn vader kreeg (onverwacht) hartfalen en is na een val thuis overleden door een hersenbloeding waarschijnlijk. Wat hield ik van hem en wat mis ik hem, het is nu 1,5 jaar geleden.

    • Dankjewel Klaske. Het verlies en gemis van een ouder is en blijft ingrijpend. Sterkte! Ik hoop dat je nog lang mag genieten van je moeder.

  4. Erika klein Kranenbarg zegt:

    Lieve Familie, Wauw wat ben ik onder de indruk. Ik heb zelf 18 jaar in de zorg gewerkt, maar kon niet echt meer van uit mijn hart werken. In juni dit jaar besloot ik om van mijn passie mijn werk maken, fotografie in de ” terminale” zorg. Vlak daarna verloor ik plotseling mijn eigen moeder en dan besef je nog meer dat alle herinneringen die je hebt nog meer waarde krijgen. Wat hebben jullie je moeder met veel warmte en liefde verzorgd. Ik weet zeker dat alles is gezegd en gedaan 💖 ik wens jullie heel veel sterkte voor nu maar ook voor de tijd die nog gaat komen. Lieve groet, Erika

  5. Gerda Schalk zegt:

    Wiepke en Pieternel allereerst wil ik zeggen dat ik heel veel respect en bewondering voor jullie heb zoals jullie zorgen voor jullie lieve moeder, ik herken zoveel van je woorden, 23-03-2012 is mijn eigen moeder overleden en ik kan je zeggen dat je er nooit klaar voor bent om afscheid te nemen en je altijd nog vragen hebt of je het wel goed gedaan hebt, of je alles wel gezegd hebt, ik had immers 3 maanden de tijd om dit te doen nadat ze een hersenbloeding had gekregen maar nog heel goed bij was, het was hier een hectische tijd met de oprichting van stichting podencoworld waar ik me voor 100 % voor inzette, kleinkinderen die geboren werden en waar ik oppas van was 2 dagen per week, 2 honden die nog moesten wennen, er waren heel veel ballen om in de lucht te houden en dat was soms best wel zwaar, de laatste 2 weken voordat mijn moeder ons verliet heb ik daar elke nacht gewaakt en overdag was ik ook vaak bij haar, ondanks dat we die 3 maanden een priveverzorgster hadden voor dag en nacht in haar eigen huis was ik daar dus ook erg vaak om te helpen en om bij mijn lieve moeder te zijn.

    Ik heb dan ook altijd heel veel genoten als jij weer foto’s plaatste op fb dat je weer met je moeder op pad was, lekker op een terrasje zat of een plaats bezocht waar je moeder nog graag heen wilde, wat heb je veel gedaan voor je moeder en met liefde dat zag ik…
    Zoals ik al zei, je bent er nooit klaar voor om afscheid te nemen van je dierbare moeder en het is daar altijd te vroeg voor omdat je haar eigenlijk nooit kwijt wilt, ik zeg je hier dat je de tijd die jullie nog hebben met elkaar hopelijk nog zal gebruiken om gewoon nog van elkaar te genieten, elkaar te omhelzen en aan te raken, met elkaar te praten ook al zullen er altijd nog dingen zijn die je niet besproken hebt als het niet meer kan, de band die je met je moeder hebt is zo speciaal, je kent elkaar al vanaf je geboorte dat mocht je nog vragen hebben dat je zelf het antwoord al weet omdat er nooit iemand zal zijn die elkaar beter kennen dan een moeder en een dochter.
    Wiepke en Pieternel, ik hoop dat jullie de kracht krijgen om door deze moeilijke tijd heen te komen,
    heel veel sterkte van Gerda xxx

  6. Klaar voor het defintieve afscheid is niemand, nooit. Maar op een gegeven moment ben je wel klaar voor het loslaten, omdat je weet dat het onafwendbaar is. Op dat zelfde moment kan je alle herinneringen pas een plekje geven. Dan valt alles ook op z’n plaats en begrijp je alle dingen die je vader of moeder altijd tegen je hebben gezegd. Op die manier kan je het verlies verwerken en ze in liefdevolle herinnering bewaren. Ik heb op de laatste dag dat mijn vader nog bij ons was kunnen zeggen dat ik trots op hem ben en van hem hou. En ik krijg daar elke dag nog antwoord op… van hem. Je bent pas dood als je vergeten bent.

  7. Op een zomerse herfstnacht kijk ik omhoog en concentreer me
    op een van de vele sterren.
    Die ster kiest er ook voor om naar mij te kijken.
    een van de vele mensen op aarde.
    Een ontmoeting tussen twee mensen is net zo
    — een zeldzame, kosmische gebeurtenis.
    Een kans van een op de miljoen, miljard, biljoen.

  8. Lieve Wiepke,

    Wat is dit mooi en herkenbaar geschreven.
    We weten dat het komt…maar er klaar voor zijn is iets anders….

    Ik hoop dat jullie nog even mogen genieten ! ♡

  9. Wij hebben een strijd
    Wie van ons gaat eerst?
    Ik hoop dat het mijn moeder is.
    Ze heeft al een dochter verloren.
    Ze heeft weinig meer in het leven, zegt ze.
    Maar, zegt ze, als ik er niet voor jou was?
    Mijn arts gaf mij 3 tot 5 jaar, ik heb een ongeneeslijke ziekte.
    We gaan allebei voor kwaliteit van leven.
    Ik woon gelukkig nu vlakbij, in een semi seniorenwoning.
    Zij in een eigen huis, gelijkvloers met een grote tuin.
    Ze gaat achteruit, heeft mij nodig, daar put ik moed uit.
    en ik zou niet willen dat ze haar andere dochter ook nog verliest.

  10. Ooh Wiepke, (Pieternel en het hele team), wat prachtig geschreven en wat heeft je moeder ontzettend lieve mensen om haar heen. Zo vol respect en heel veel liefde. Bijzonder❤

  11. Tiny Van Der Meer zegt:

    O wat mooi. Kreeg tranen in mijn ogen ook omdat ik niet bij het overlijden van mijn moeder kon zijn. Mijn man lag in het ziekenhuis, werd geopereerd op die dag, maar ik was wel bij haar geweest. Een dag ervoor zegt ze nog ‘je bent niet wijs om van zover te komen’. Wij wonen in Eibergen, mijn moeder in Hoofddorp. ’s Avonds was ze er niet meer, maar ik heb er vrede mee hoor. Hoop dat je moeder nog lang bij jou mag blijven.

Reageer

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *